Als de gemeenteraad ballen heeft kan het nog goed komen met het Landgoed Paleis Soestdijk

In de afgelopen maanden kondigde de MeyerBergman Erfgoed Groep (MBEG) herhaaldelijk aan zijn plannen voor het landgoed Paleis Soestdijk aanzienlijk te zullen wijzigen. Dit om tegemoet te komen aan de kritiek die het voorontwerpbestemmingsplan vorig jaar juli ontmoette. Uit het onlangs publiek gemaakte Ontwerpbestemmingsplan Paleis Soestdijk kan maar één conclusie worden getrokken: de aanpassingen beperken zich voornamelijk tot het geschreven woord. De MBEG suggereert dat met de uitvoering van de plannen de natuur op de binnen het Natuurnetwerk Nederland gelegen buitenplaats aanzienlijk zal worden versterkt. Je zou zeggen daar trapt geen mens in, want op de keper beschouwd en alle prietpraat over natuur-inclusief bouwen en natuurvriendelijke maatregelen daargelaten, komen de plannen vooral tegemoet aan het verdienmodel dat de projectontwikkelaar voor ogen staat. In dit verband is veelzeggend dat zowel het Baarnse college van burgemeester & wethouder als het Utrechtse provinciebestuur zich volledig hebben gecommitteerd aan de projectontwikkelaar door vrijwel alle ingebrachte bezwaren tegen de plannen terzijde te schuiven.

Eerst maar eens op een rijtje gezet hoe de projectontwikkelaar zijn oorspronkelijk aangekondigde plan in de loop van de tijd heeft ‘aangepast’ en een paar opmerkingen over de ruim 1.000 pagina’s leesvoer dat het ontwerpbestemmingsplan Landgoed Paleis Soestdijk met al zijn bijlagen herbergt. Een groot deel van het verhaal was vorig jaar juli al bekend bij de behandeling van het voorontwerpbestemmingsplan. Nieuw zijn onder andere een mobiliteitsparagraaf, een Natuur beheer- en inrichtingsplan en een 70 pagina’s tellende reactienota. Daarin reageert het college op de vorig jaar juli bij de behandeling van het voorontwerpbestemmingsplan ingebrachte bezwaren c.q. zienswijzen. Bij het doornemen van die stukken wordt een ding al snel duidelijk; zowel de gemeente als de provincie hebben de natuurbelangen volledig ondergeschikt gemaakt aan die van de projectontwikkelaar. Daar waar sprake is van plooien die de door de MBEG gewenste ontwikkelingen in de weg zouden moeten staan, worden ze vrijwel alle met een beroep op uitzonderingsbepalingen zonder gêne gladgestreken. Kon er op basis van wat de projectontwikkelaar in 2017 in het vooruitzicht stelde voor de buitenplaats nog gezegd worden, dat voldaan was aan de bepaling dat de plannen ondergeschikt moesten zijn aan de belangen die de natuur stelt, daar is alles bij elkaar genomen nu geen sprake meer van.

Om te voorkomen te verzanden in een oeverloze detaildiscussie over wel of geen storende invloed van twee extra kruisingen met verkeerslichten op de Amsterdamsestraatweg – hoe vaak hebben de bewoners van de even verderop gelegen Van Reenenlaan niet gesoebat om verkeerslichten teneinde hun oversteek van de Amsterdamsestratweg te vergemakkelijken? – beperken wij onze kritiek op de plannen van de MBEG tot een viertal hoofdonderdelen: de nieuwbouw van een woonwijk in het Borrebos, de hotelvoorziening aan de rand van het Baarnse Bos, de komst van een auditorium in de Rijksmonumentale Zochertuin en de natuurbelastende evenementen in de omgeving van het paleisgebouw én op de Parade.

Reden één waarom de BOP zich verzet tegen de MBEG-plannen: Woningbouw in het Borrebos

In 2017 brachten alle bij de verkoop van Paleis Soestdijk betrokken instanties naar buiten dat als kostendragers voor de restauratie van het paleis 65 woningen gebouwd moesten worden op het voormalige kazerneterrein van de Koninklijke Marechaussee. In 2019 werd duidelijk dat er 98 woningen gepland waren voor een veel groter gebied. Vele protesten waren het gevolg. Zelfs de gemeenteraad eiste in een motie dat de woningbouw zich op basis van ‘rood voor rood’ zou moeten beperken binnen de grenzen van het voormalige kazerneterrein.

Deel voormalig kazerneterrein

Toen ook het provinciebestuur zich uitsprak tegen de woningbouwplannen, omdat oude boskernen die in de weg staan, koos de MBEG mopperend eieren voor zijn geld. Overleg tussen de MBEG, de provincie, de gemeente en het Rijksvastgoedbedrijf leidde echter tot een ‘oplossing’. Op basis van een in een oude doos gevonden ontheffingsmogelijkheid kwam er toestemming voor de realisatie van tien grote appartementencomplexen met 80 woningen, deels gebouwd op het kazerneterrein (5) en deels in het ten noorden daarvan gelegen deel van het Borrebos. Met het aannemen van het voorontwerpbestemmingsplan in juli 2020 fiatteerde de gemeenteraad het nieuwe woningbouwplan, maar buiten de raad verstomden de protesten niet. Zo leverde een door de Stichting Behoud het Borrebos gestarte petitie tegen de plannen meer dan 5.000 ondertekeningen op. Onder druk van de protesten paste de MBEG zijn woningbouwplan opnieuw aan. Het plan dat nu voorligt voorziet in de bouw van een aantal appartementencomplexen met in totaal 98 woningen, te bouwen op het voormalige kazerneterrein dat is verruimd met enkele aangrenzende bosstroken. Ondanks de aankondiging dat de appartementencomplexen natuur-inclusief gebouwd zullen worden, er natuurvriendelijke verlichting zal worden aangelegd en er speciaal voor roofvogels en vleermuizen gezorgd zal worden voor alternatieve huisvesting, is er weinig fantasie en/of kennis van zaken nodig om tot het besef te komen dat een compleet nieuwe wijk met 98 woningen, met alle infrastructuur en mobiliteit die daarmee gepaard gaan, een negatieve impact zal hebben op het betreffende bosgebied. Dat de projectontwikkelaar gedekt door het college en het provinciebestuur aangeeft dat met de komst van de woonwijk de natuur in het bosgebied zal worden versterkt is te zot voor woorden. 

Reden twee waarom de BOP zich verzet tegen de MBEG-plannen: Een grote hotelvoorziening aan de rand van het Baarnse Bos

In 2017 werd onder het motto ‘Koninklijk overnachten in kamers en suites’  aangekondigd dat er voor het paleisgebouw deels een hotelfunctie was bedacht. Een hotel met nieuwbouw bood volgens de MBEG geen uitzicht op een gezonde exploitatie. Zie het plan dat nu voorligt! De hotelfunctie voor in het paleisgebouw is geschrapt. In plaats daarvan komt er nieuwbouw voor een grote hotelvoorziening (120 kamers) tegenover het paleis aan de rand van het Baarnse Bos. Extra zuur voor het consortium achter het plan Internationaal Handelshuis dat zijn inbreng gestrand zag juist ook omdat het voorzag in een soortgelijke hotelvoorziening. 

                                                                                      Het kan verkeren…

Reden drie waarom de BOP zich verzet tegen de MBEG-plannen:
Een auditorium in de monumentale Zochertuin

Niet opgenomen in het aanvankelijke plan Made by Holland is de nieuwbouw van een auditorium in de monumentale Zochertuin. Het gebouw dat plek moet gaan bieden aan 300 bezoekers is niet alleen geschikt voor het organiseren van zakelijke bijeenkomsten, maar kan ook dienstdoen als theater. Zo vormt het een regelrechte bedreiging voor De Speeldoos. Daar vindt momenteel een grote renovatie plus uitbreiding plaats waar vele miljoenen euro’s aan gemeenschapsgeld mee gemoeid zijn. Natuurlijk zal de MBEG verklaren dat het absoluut niet de bedoeling is dat er in het auditorium theatervoorstellingen georganiseerd gaan worden. Los van het feit dat de praktijk maar al te vaak leert dat dit loze beloftes zijn, is het goed te weten dat zakelijke bijeenkomsten deel uitmaken van het verdienmodel van De Speeldoos. Wie met droge ogen durft te beweren dat er van ongepaste concurrentie geen sprake zal zijn, mist een realistische kijk op de werkelijkheid.

Reden vier waarom de BOP zich verzet tegen de MBEG-plannen:
Paleistuin en Parade evenemententerreinen 

Bron: Locaties.nl

En dan de evenementen die de MBEG voornemens is te gaan organiseren op het paleisterrein en de Parade. Werd in 2017 nog aangegeven dat er op de Parade bescheiden openlucht activiteiten zouden plaatsvinden en in de achtertuin van het paleis misschien af en toe een operavoorstelling à la de eerder daar gebrachte Orfeo ed Euridice, spreekt het voorliggende ontwerpbestemmingsplan over veertig dagen waarop evenementen met maximaal 5.000 bezoekers mogen worden georganiseerd. Op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening mogen daar twaalf van met versterkte muziek vergunningsvrij worden georganiseerd. Denk hierbij aan popconcerten, zoals die in het verleden met alle geluidshinder van dien plaatsvonden in de paleistuin. De BOP acht de paleislocatie niet geschikt voor dergelijke veel publiek trekkende evenementen. Enerzijds omdat het een verstorend effect heeft op de fauna ter plaatse en in aangrenzende bosgebieden, anderzijds omdat in de praktijk gebleken is dat ze ook belastend zijn voor omwonenden van het paleis.

Stem gemeenteraad bepalend voor het ontwerpbestemmingsplan 

De gemeenteraad brengt locatiebezoek (Parade)

Niet zelden klinkt het dat het plan Made by Holland door het Rijk bij de gemeente over de schutting is gegooid en dat de gemeenteraad het dus maar heeft te accepteren. Het eerste is waar, het tweede pertinent niet. Als deze gemeenteraad het aandurft haar ballen te tonen en gebruikmaakt van haar democratische grondrechten, dan kan ze het voorliggende ontwerpbestemmingsplan op planologische redenen afkeuren. En daar zijn genoeg gronden voor aan te dragen! Tegenwerpingen als dan is het gedaan met Paleis Soestdijk moeten naar het rijk der fabelen worden verwezen. De bouwkundige staat van het paleis staat een paar jaar uitstel van renovatie niet in de weg.

De MBEG heeft herhaaldelijk te kennen gegeven dat kleiner echt niet kan. Dat sluit een terugkeer naar het oorspronkelijke plan uit. Indien de raad het voorliggende ontwerpbestemmingsplan weigert te fiatteren rest de MBEG niets anders dan zich te melden bij het Rijksvastgoedbedrijf. De Rijksoverheid kan dan haar eerder begane fout, de buitenplaats te vermarkten, herstellen. Vervolgens kan er, zoals de Erfgoedvereniging Heemschut al aangaf, afgerekend worden met het oude denken: projectontwikkeling met winst. Met anderen is de BOP ervan overtuigd dat er een bestemming gevonden kan worden die niet alleen oog heeft voor de monumentale status van het paleisgebouw, maar ook een die daadwerkelijk recht doet aan de natuurlijke kwaliteit die het landgoed kenmerkt.

Kees Koudstaal,
fractievoorzitter

Zie ook:
Reconstructie van een dubieuze paleisverkoop
Sollen met Soestdijk (NRC Handelsblad)