Hulp in Huishouding: maatwerk of algemene voorziening?

Tijdens de afgelopen debatvergadering van 10 juni j.l. kwam het voorstel van het college over een nieuwe manier van organiseren van Hulp in de Huishouding aan de orde. Hieronder de bijdrage van de BOP aan het debat.

Marjo | 15-06-2015 | Het college schetst in haar voorstel vier scenario’s om de Huishoudelijke Hulp vanaf 2016 anders te organiseren. De meest principiële keuze gaat over de vraag of Huishoudelijke Hulp 1 (HH1, de schoonmaakhulp) een maatwerkvoorziening of een algemene voorziening moet zijn. Het college geeft de voorkeur aan een algemene voorziening.

Vooralsnog heeft de BOP-fractie er grote moeite mee om van Huishoudelijke Hulp 1 een algemene voorziening te maken. Was ‘maatwerk’ niet juist het toverwoord waarmee de hervormingen in het sociaal domein aan de man moesten worden gebracht? Werden verantwoordelijkheden vanuit het rijk niet juist overgeheveld naar gemeenten omdat zij veel dichter bij hun inwoners staan en hun wensen en behoeften beter kunnen beoordelen? In dat licht is het toch wel enigszins wonderlijk dat dit college wil kiezen voor het opheffen van een maatwerkvoorziening en voor het optuigen van een algemene voorziening. Een algemene voorziening waarvoor overigens nog wel steeds een individueel gesprek vanuit de gemeente nodig blijft.

Het college schrijft in haar voorstel dat ‘het enige scenario waarin de bezuinigingen kunnen worden opgevangen het scenario is waarbij de HH1 wordt omgevormd naar een algemene voorziening.’  Dus de andere drie scenario’s staan er voor de show? Mijn vraag aan de wethouder: klopt het dat het scenario van HH1 als algemene voorziening ‘het enige scenario is dat de bezuinigingen kan opvangen’.  Ik ben daar nog niet van overtuigd.  Mijn fractie denkt dat een combinatie van b.v. resultaatfinanciering en  tariefonderhandelingen ook mogelijkheden biedt om de bezuinigingen op te vangen. En kennelijk denkt bijvoorbeeld de gemeente Amersfoort daar ook zo over.

 Een belangrijk voordeel van HH1  als maatwerkvoorziening is dat ieder verzoek individueel getoetst en geïndiceerd blijft worden. De medewerkers van het Loket Wonen en Welzijn hebben hierin de afgelopen jaren ruime ervaring en deskundigheid opgebouwd. Inwoners die een aanvraag doen voor HH worden door hen ook al aangesproken op hun eigen kracht en op het benutten van hun eigen netwerk. Waarom zou je die regie uit handen geven? Voor de BOP-fractie is het belangrijkste argument voor het handhaven van een  maatwerkvoorziening nu juist dat je de regie in eigen hand houdt en niet overdraagt aan aanbieders. Daardoor houd je zicht op de gebruikers en hun omstandigheden. Daar is de hele decentralisatie toch om te doen? Als aanbieders gaan toetsen verlies je dat contact, aanbieders zullen gebaat zijn bij zoveel mogelijk klanten, en de kans is groot dat hier perverse prikkels in sluipen.

Een ander bezwaar dat mijn fractie heeft tegen een algemene voorziening voor HH1 is dat dan iedereen vanaf 2018 (met uitzondering van een groep kwetsbaren die qua omvang nog gedefinieerd moet worden) de huishoudelijke hulp helemaal zelf moet gaan betalen. Want bij een algemene voorziening mag je geen inkomensafhankelijke bijdrage vragen. Mensen die net boven het genoemde minimum van bv € 22.500,– zitten qua inkomen, zullen dat (zeker door stapeling van eigen bijdragen etc) financieel moeilijk kunnen behappen. Bovendien bestaat het risico dat mensen die het financieel wel kunnen betalen tegen die tijd zullen uitwijken naar zwartwerkende schoonmakers, dus ook voor de werkgelegenheid in de zorg lijkt het me op termijn niet de goede richting.

 U noemt in het raadsvoorstel als een van uw uitgangspunten dat zoveel mogelijk budget bij de meest kwetsbare bewoners terecht komt. Het is maar de vraag of dit bij HIH1 als algemene voorziening inderdaad zo zal gaan werken. In het voorstel heeft u het over een tijdelijke tegemoetkoming in de kosten als HH1 een algemene voorziening zou worden. Voorgesteld wordt in 2016 een korting van 65% op het tarief te geven voor iedereen die tot de WMO-doelgroep behoort en gebruik maakt van  de HH1 en van 35% in 2017. Zo’n korting van 65% op een uurtarief van zeg 21 euro, betekent dat gebruikers in 2016 zo’n 7 à 8 euro per uur moeten bijdragen. Ook de mensen met een ruim inkomen. Die worden ook ‘gesubsidieerd’ ten koste van het toch al zo krappe budget. Gaat dit dan niet ten koste van de meest kwetsbaren?

 We weten allemaal dat in Baarn in de afgelopen jaren een zeer ruime reserve is opgebouwd met van het rijk ontvangen WMO-gelden. Miljoenen die naar de algemene middelen zijn doorgesluisd om eventuele klappen op te kunnen vangen. Geld dat allereerst toekomt aan de zorg en benut moet worden om de zorgverplichting van de gemeente te realiseren.