Drie drempels voor ontwikkeling plannen Paleis Soestdijk

Het AD gaat in de editie van jl. 6 mei onder de kop ‘Wie had schuld aan de impasse rond Paleis Soestdijk?’ nader in op de oplossing die onder leiding van de oud-burgemeester van Houten Wouter de Jong is gevonden om het gat van 13 miljoen  in de begroting van paleiseigenaar, de Meyer-Bergman Erfgoed Groep (MBEG), te dichten. Het krantenartikel maakt nog eens duidelijk dat de oud-burgemeester zich vooral laat kennen als His Master’s Voice. De Jong volgt immers klakkeloos het verhaal van de MBEG dat de oude bosgroeiplaatsen-regel stamt van ver ná de verkoop van het paleis aan de MBEG. Dat is regelrechte onzin. De overdracht van het paleis vond plaats eind 2017 en al op 1 november 2016 stelde Gedeputeerde Staten van Utrecht de Beleidsregels natuur en landschap voor de provincie Utrecht vast. Dat er aanvankelijk nog sprake zou zijn geweest van een aan sterke regels gebonden ontheffingsmogelijkheid mag zo zijn, maar daar had men destijds niet blind op mogen varen. Immers, in een toelichting bij de beleidsregels staat te lezen: ‘Verschillende bostypen, van productiebos tot natuurbos, vormen uiteenlopende bijzondere natuurgebieden. Sommige springen er bovenuit, zoals oude boskernen, bosreservaten en A-Locaties. Deze bossen hebben een hoge waarde, omdat er bomen en struiken aanwezig zijn die nog afstammen van de oorspronkelijk inheemse bosflora of al heel lang een ongestoorde ontwikkeling hebben kunnen doormaken met de daarbij typerende biodiversiteit. Zoals verwacht liggen ze dikwijls binnen de begrenzing van de natuurparels. In deze bossen gaat de provincie gelet op de biodiversiteitsdoelstellingen zeer terughoudend om met het toestaan van vellingen. Het beleid is hier gericht op het behoud, het realiseren van natuurdoel en op de bescherming van deze bossen.’

Deze beleidsregel had destijds niet alleen bekend kunnen zijn bij de MBEG, maar zeker ook bij de Baarnse VVD-wethouder Jansma. Hij maakte deel uit van de stuurgroep die het Rijksvastgoedbedrijf van advies diende bij de selectie van de ingediende plannen voor het Landgoed (Paleis) Soestdijk. Het is evident dat het bosgebied rond de voormalige marechausseekazerne deel uitmaakt van de natuurparel Paardenbos en dat het daarom niet ten prooi mag vallen aan een verdienmodel van welke projectontwikkelaar dan ook. Nog maar eens opgemerkt dat het belang van het betreffende bosgebied al in 1949 werd onderschreven door de toenmalige Koningin Wilhelmina. In de notariële akte bij het in erfgoed geven van de bosgrond ten behoeve van het marechausseeterrein liet zij opnemen dat bij het beëindigen van het erfpachtrecht het bosgebied zoveel mogelijk in de oorspronkelijke toestand moest worden teruggegeven aan de natuur. Deze opdracht werd door Koningin Juliana in 1986 opnieuw bevestigd.

Het beoogde gebied voor de bouw van vijf appartementengebouwen in het Paardenbos

De uitbreiding aan de noordzijde van het marechausseeterrein die de MBEG door grondruil met Staatsbosbeheer (SBB) in de wacht wil slepen om de bouw van tien appartementengebouwen mogelijk te maken brengt een enorme aanslag op de natuurwaarde van het Paardenbos met zich mee en staat in schril contrast met de wensen van beide Majesteiten. Overdreven? Zeker niet! Voor het geval u het betreffende bosgebied niet kent raad ik u aan het binnen de witte lijnen van bijgaande foto te bezoeken. Voor de BOP-fractie is de aantasting van het Paardenbos die de ‘oplossing’ voor het miljoenentekort van de MBEG moet bieden onaanvaardbaar.

Doet de mening van de gemeenteraad er in de ogen van de bij de oplossing betrokken partijen eigenlijk wel toe?

Uit het Plan van Aanpak

De vraag stellen is hem beantwoorden: blijkbaar niet. Nergens in de stukken wordt de naam van de gemeenteraad genoemd anders dan bij wat je zou kunnen zeggen ‘tekenen bij het kruisje’. Dat verklaart vrijwel zeker ook de houding van de MBEG in het verhaal. Eerst nadat GS van Utrecht eind oktober 2019 in een Statenbrief lieten weten dat oud bosgebied de woningbouwplannen in de weg stond, begon men zich zorgen te maken en haalde men gewijzigde natuurspelregels en het daardoor ontstane gat van 11 miljoen uit de kast. Tel daarbij op dat in het eerder die maand met veel bombarie gepresenteerde Plan van Aanpak voor Paleis Soestdijk de komst van een hotel met 120 kamers nog prominent in beeld werd gebracht.

Neen, de werkelijkheid steekt anders in elkaar. Het is aan de gemeenteraad te besluiten of het voorontwerpbestemmingsplan voor het Landgoed Paleis Soestdijk dat binnenkort aan de raad gepresenteerd wordt voldoet aan de eisen die vorig jaar april 2019 in een motie zijn vastgelegd. In die motie werden drie drempels opgeworpen waaraan de plannen van de MBEG in elk geval zouden moeten voldoen:

  1. Woningbouw Mag alleen plaatsvinden binnen de grenzen van het marechausseeterrein.
  2. Nieuwbouw hotel Nieuwbouw mag uitsluitend gebeuren binnen de huidige versteende contouren op de Parade.
  3. Natuurbelangen De presentatie van voorontwerpbestemmingsplan vindt eerst plaats als de uitkomsten van de natuurtoetsen bekend zijn.

Ten aanzien van de drempels 1 en 2 kan zonder meer worden gesteld dat die simpelweg door de MBEG in de wind zijn geslagen. Waar het de natuur betreft is het nog maar de vraag of het beoogde gebruik van het beschermde Paardenbos de kritiek van een natuurtoets kan  doorstaan.

Drie scenario’s

In het Advies sluitend krijgen businesscase Landgoed Paleis Soestdijk van de oud-burgemeester worden drie mogelijke scenario’s genoemd die aan bod kwamen tijdens het overleg tussen de partijen Gemeente, Provincie, Rijksvastgoedbedrijf en de MBEG. Scenario 1 behelst het vasthouden aan het oorspronkelijke plan door het aanpassen van beleidsregels. Terecht wordt hierover opgemerkt dat dit scenario weinig kans van slagen heeft, zowel in de gemeenteraad van Baarn als in de Provinciale Staten. Het meeste heil zien genoemde partijen in scenario 2 dat vasthoudt aan de basis van het plan dat de MBEG voorhad met het Alexanderkwartier én aanhaakt bij wat genoemd wordt ‘ongewijzigde beleidsregels’. In dat geval zouden GS gebruik moeten maken van een zeldzaam gebruikte bevoegdheid om af te wijken van de vigerende natuurregelgeving waardoor de bouw van appartementsgebouwen in het bosgebied ten noorden van het marechausseeterrein kan worden toegestaan. Het mag zo zijn dat hierover overeenstemming is bereikt tussen genoemde partijen, deze ‘oplossing’ sluit in het geheel niet aan bij de eerder door de gemeenteraad in een motie vastgelegde voorwaarden. Wij vragen ons dan ook af waar de onterechte conclusie van het college, dat met de gemaakte afspraken wordt voldaan aan de motie van de gemeenteraad, op gebaseerd is?

Scenario 3

Het derde scenario gaat uit van een geheel of gedeeltelijk nieuw plan dat veel bescheidener van opzet is dan wat Made by Holland nu moet gaan bieden.  Het mag zo zijn dat dit scenario in het advies een minder aantrekkelijk vooruitzicht wordt genoemd, tegelijkertijd onderschrijft de BOP-fractie de inhoud van de regel die volgt op deze stelling ten volle: ‘Tegelijk is het wel een scenario, waarin mogelijk eenvoudiger een plan kan worden gemaakt dat volledig voldoet aan randvoorwaarden vanuit natuur en landschap’. Laat dat nu juist het uitgangspunt zijn waar de BOP al jarenlang voor tekent. Bij dit alles is het goed te weten dat ook de BOP een spoedige restauratie van het paleis voor ogen staat, maar dan wel met inachtneming van de natuurbelangen die het landgoed kenmerken!

Kees Koudstaal,
fractievoorzitter