De BOP blijft erbij: Géén woningbouw op de Noordschil vanwege fijnstof en geluidsoverlast!

Vanwege de gezondheidsrisico’s was en is de BOP tegen het bouwen van woningen op de Noordschil. Al eerder in 2007, toen het uitbreidingsplan voor de Noordschil ook op tafel lag, hebben wij ons achter wetenschappers geschaard, die onomwonden stellen dat wonen dicht op een autosnelweg gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. Het destijds door het Amersfoortse bureau DHV ingestelde onderzoek inzake de luchtkwaliteit liet zien dat het fijnstof PM10 niveau op de Noordschil binnen de kritische grenswaardes viel zoals die zijn opgenomen in het Besluit Luchtkwaliteit 2005 (BLK).

Die grenswaarden worden onder andere door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) betwist. De WHO gebruikt kritischer grenswaarden: 20 microgram per kubieke meter (20 µg/m3) met maximaal drie jaarlijkse overschrijdingen tot 50 µg/m3. Het BLK hanteert, overeenkomstig Europese regelgeving, voor het fijnstof een jaargemiddelde van 40 µg/m3, dat maximaal 35 maal per kalenderjaar mag worden overschreden tot 50 µg/m3.

Inmiddels is er meer bekend geworden over het gevaar en de risico’s van de kleinere fijnstofdeeltjes PM2.5 en sinds 2015 moet de luchtkwaliteit in Nederland ook getoetst worden aan de grenswaarde voor PM2.5.  De WHO hanteert hier een adviesgrens van 10 µg/m3 als jaargemiddelde en zelfs die norm is volgens de organisatie niet veilig en zou naar beneden moeten worden bijgesteld. In de EU geldt voor fijnstof PM2.5 een grenswaarde van 25 µg/m3, terwijl in de VS die waarde ligt op 12 µg/m3. Ondertussen komen er steeds meer signalen die wijzen op de gevaren van het nog kleinere ultra fijnstof (PM0.1). Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) laat op zijn website weten dat ultra fijnstof mogelijk nóg schadelijker is voor de gezondheid dan grotere deeltjes fijnstof en geeft bovendien aan dat de meeste ultra fijnstof zich dichtbij de bronnen bevindt. Één van de bronnen die het RIVM noemt is het (auto)wegverkeer. Hoewel de gevaren van dit ultra fijnstof dus zeker worden onderkend, zijn er (nog) geen Europese normen voor opgesteld (en ook niet door de WHO). De wetenschappelijk erkende risico’s daarvan vallen dus buiten de huidige normeringen. (Zie website RIVM).

Nieuwe berekeningen

In opdracht van het College van Burgemeester & Wethouders en projectontwikkelaar W&F Investments heeft onderzoeksbureau RoyalHaskoningDHV (RHDV) in een op 13 juli 2017 uitgebrachte Toetsing Noordschil Baarn aan gezondheidsrichtlijnen WHO (luchtkwaliteit en geluid) de situatie op de Noordschil opnieuw berekend. Hierbij is rekening gehouden met de verbreding van de A1 van vier naar acht rijstroken en de maximumsnelheid ter plaatse van 130 km/u. De opstellers van het memo laten weten dat de jaargemiddelde concentraties van het fijnstof PM10 zich zullen bevinden rond die van de normen die de WHO hanteert.

Prognoses geven aan dat in 2030 de concentraties zouden zijn afgenomen tot 1 á 2 µg/m3 onder de richtlijn van de WHO. Als uitgegaan wordt van het etmaalgemiddelde is er echter wél sprake van normoverschrijding. Daarbij merken de onderzoekers op dat er slechts sprake is van een gering aandeel fijnstof afkomstig van de A1 (1% tot 4%). Echter, deze aanname is verhullend, want genoemde percentages vloeien voort uit een gemiddeld landelijk beeld. Het staat buiten kijf dat wonen nabij autosnelwegen gepaard gaat met gezondheidsrisico’s. Zo concludeert de Gezondheidsraad dat er bij mensen die in de nabijheid van drukke wegen wonen of naar school gaan belangrijke nadelige effecten op de gezondheid zijn aangetoond. De GGD stelt in haar advies Luchtkwaliteit en gevoelige bestemmingen dat de in de wet Luchtkwaliteit vastgestelde grenswaarden voor fijn stof (PM10) en stikstofdioxide (NO2) niet de grens aangeven tussen ongezond en veilig. Afstand tot de weg is daarvoor een betere maat. De GGD ontraadt dan ook het bouwen van woningen binnen een afstand van honderd meter van autosnelwegen. Dat standpunt uit 2008 hanteert de GGD nog steeds.

Over het fijnstof PM2.5 zegt het memo van het RHVD dat in 2020 de totale jaargemiddelde concentraties 2,5 µg/m3 boven de WHO-richtlijn zullen liggen, terwijl die concentraties in 2030 zijn afgenomen tot 1 µg/m3 boven de richtlijn. Samengevat: het fijnstofniveau bevindt zich langs de A1 rond en boven de WMO-richtlijn en daar waar het PM2.5 betreft dit die boven de grens die de WHO hanteert. Het memo zegt daarover: ‘Dat er voor O3 (= ozon), PM10 en PM2,5 sprake is van concentratieniveaus boven de WHO-richtlijnen, betekent dat het risico op gezondheidseffecten hoger is dan de WHO met haar richtlijnen adviseert. Zowel langdurige (jaargemiddeld) als kortdurende (uurgemiddeld, etmaalgemiddeld) blootstelling aan deze stoffen in de buitenlucht kunnen leiden tot negatieve gezondheidseffecten. De WHO beschouwt PM2,5 als schadelijker voor de gezondheid dan PM10. Dat komt doordat PM10 ook grotere deeltjes bevat die minder of niet schadelijk zijn voor de gezondheid, zoals bijvoorbeeld zeezout. Bovendien kunnen kleinere deeltje dieper in de longen doordringen en via het bloed in andere vitale organen.’

Zoals hierboven al opgemerkt wordt het ultra fijnstof PM0.1 geheel buiten beschouwing gelaten. Bovendien blijkt uit de laatste monitor van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) dat de concentraties voor fijnstof niet meer afnemen na 2020. Dat juist deze stoffen boven de advieswaarden zitten is zorgelijk.
Bericht Het belang van Limburg (B)

Het RHDV heeft ook het toekomstige geluidsniveau langs de A1 berekend. Die berekeningen zijn uitgevoerd conform de richtlijnen die voortvloeien uit de Wet geluidhinder (Wgh). Voor de A1 is uitgegaan van de nieuwe situatie van acht rijstroken, een rijsnelheid van 130 km/u en twee meter hoge geluidschermen. De uitkomsten laten zien dat het geluidsniveau overal in het plangebied boven de gezondheidsrichtlijn ligt die de WHO voor de nachtelijke uren hanteert. Men stelt als grens een geluidsniveau van 40 decibel (dB). De WHO geeft aan dat in landen waar op korte termijn niet aan die norm kan worden voldaan de norm mag worden opgetrokken tot 55 dB.

Zelfs als er langs de A1 een tien meter hoog scherm wordt opgetrokken en langs de Drakenburgerweg een scherm van zes meter dan nog wordt er op de Noordschil niet voldaan aan de WHO-richtlijn van 40-dB die geldt voor de nachtelijke uren. Het memo vermeldt dat het plaatsen van dergelijke geluidsschermen een verwaarloosbaar effect heeft voor het fijnstof (PM10 & PM2.5).

In zijn memo laat het RHDV tevens weten dat er op de Eemweg, Torenlaan en Drakenburgerweg ook niet wordt voldaan aan de WHO-gezondheidsrichtlijnen. In het licht van de woningbouwplannen voor de Noordschil is dat een niet relevante melding. Dit laat onverlet dat er gekeken moet worden naar probleemoplossende maatregelen die daar mogelijk verlichting bieden.

Conclusie

De BOP is van oordeel dat moet worden afgezien van het bouwen van woningen op de Noordschil. Schep duidelijkheid en stop met verdere planvorming. Het voorkomt dat er nog meer en weer geld verspild wordt aan vervolgonderzoeken en stedenbouwkundige plannen voor woningen op een plek die evident gezondheidsschade oplevert. Kwaliteit laat zich kennen door zorg…

Kees Koudstaal,
fractievoorzitter BOP

 

(Bericht is ook geplaatst in de Baarnsche Courant van 04.09.2017))